Tế bào gốc là gì?

tế bào gốc là gì

Tế bào gốc (viết tắt là TBG) có hai đặc điểm mang tính quyết định sau:

Một là, chúng có khả năng “tự tạo mới” (self-renewal), nghĩa là chúng có thể tự phân chia để tạo nên nhiều tế bào gốc khác nữa.

Hai là, một tế bào gốc phải có “tiềm năng biệt hóa” (potency), nghĩa là chúng có thể tạo thành nhiều loại tế bào khác nhau.

Một TBG thực sự phải có khả năng tự tạo mới và tiềm năng biệt hóa

Vai trò của tế bào gốc

Phần lớn các tế bào đóng góp vào vai trò cấu trúc và chức năng chiếm ít nhất 99% trong toàn bộ hàng nghìn tỉ tế bào trong một cơ thể con người. Phần còn lại 1% được gọi là tế bào tiền thân, tức là nguồn thay thế trực tiếp cho 99% kia khi chúng bị hao mòn, bị thương tổn hoặc chết đi.

Cơ thể có cơ chế nhận biết tế bào bị hư hỏng hay chết, từ đó sẽ kích hoạt các tế bào gốc hay tế bào tiền thân để chúng phân chia và biệt hóa thành một nguồn tế bào chức năng mới. Tuy nhiên, tế bào tiền thân có chức năng giới hạn và cũng có thể bị mất dần đi. Nguồn cung thực sự cho tất cả các loại tế bào trong cơ thể chính là TBG. Thông qua tiềm năng biệt hóa và khả năng tự tạo mới, TBG giúp cơ thể khỏe mạnh, với đầy đủ các loại tế bào và mô.

Quá trình cơ thể tự làm lành vết thương phù thuộc vào tế bào gốc. Chính TBG tự động làm công việc này bởi chúng đã được kiến tạo để thực hiện nhiệm vụ đó.

Không chỉ làm lành viết thương, tế bào gốc còn xử lý những bệnh tật do các tác nhân gây bệnh như bệnh do virus, vi khuẩn xâm nhập vào da do bị trầy xướt da. Lý do duy nhất mà bạn cảm thấy khỏe hơn là nhờ có TBG bổ sung cho hệ miễn dịch. Nếu không có TBG, những bệnh vốn lành tính như cảm, mạo thông thường cũng có thể gây tử vong.

Tế bào gốc là suối nguồn của tươi trẻ

Tế bào gốc không những chữa lành bệnh và vết thương, mà còn được cho là liên tục chống lại sự lão hoá. Nếu không có hệ thống TBG xuyên suốt mọi bộ phận của cơ thể, tất cả chúng ta hẳn đã nhanh chống già đi và qua đời chỉ trong vòng vài tuần hay vài tháng.

Việc thay thế các những tế bào chết hay bị tổn thương bằng những tế bào mới và trẻ trong khắp cơ thể, TBG không những tái cung cấp tế bào cho hệ miễn dịch mà còn giúp ta giữ gìn tuổi thanh xuân. Trong cơ thể con người, đây là một quá trình tự nhiên, hàng nghìn tỉ tế bào chết đi và được thay thế bằng các tế bào mới và khoẻ mạnh mỗi ngày.

Mối liên hệ với ung thư

Có quá ít TBG sẽ dẫn tới lão hoá và bệnh tật. Nhưng có nhiều tế bào gốc quá đôi khi cũng không tốt. TBG có thể gây ra ung thư, và trong một số trương hợp, chúng còn tạo ra dạng ung thư đặc biệt khó chữa.

Khi TBG bị hư hỏng, chúng có thể biến đổi thành một dạng tế bào rất nguy hiểm gọi là “tế bào gốc ung thư” mà sau đó không chừng sẽ hình thành nên khối u. Một TBG ung thư là tế bào đơn lẻ có khả năng đặc biệt để hình thành một khối u hoàn toàn mới.

Một TBG ung thư mang nhiều quyền năng của TBG, nhưng lại không nằm dưới sự điều khiển của các nhân tố thông thường vốn giúp chúng định hướng và kiểm soát những quyền năng đó. Điều này cũng giống như một chiếc xe đua có chân ga mà không có chân thắng.

Tìm hiểu Tiểu phân tử thai, dinh dưỡng cho tế bào

Bài viết tham khảo nguồn: Khám phá cùng nhà khoa học của tác giả Paul Knoepfler